जापानलाई उछिन्दै चिनियाँ क्लस्टर विश्वकै शीर्ष
शेन्जेन–हङकङ–ग्वाङझाउले टोकियो–योकोहामालाई पछि पार्दै विश्वकै शीर्ष नवप्रवर्तन क्लस्टरको स्थान ओगटेको संयुक्त राष्ट्रसंघले सोमबार जनाएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको बौद्धिक सम्पत्ति सम्बन्धी विश्व संस्था (WIPO) ले २०२५ को ग्लोबल इन्नोभेसन इन्डेक्समा चिनियाँ क्लस्टरले जापानी प्रतिद्वन्द्वीलाई उछिनेको जनाएको हो।
विश्वका १०० प्रमुख नवप्रवर्तन क्लस्टरमध्येको शीर्ष स्थानमा आएको यो परिवर्तन WIPO ले वार्षिक रैंकिङ तयार गर्दा प्रयोग हुने मापदण्डमा उद्यम पूँजी (venture capital) लगानीलाई पनि समावेश गरेपछि आएको हो।
यसअघि WIPO ले नवप्रवर्तन गतिविधिको स्थानीय एकाग्रता पहिचान गर्न केवल पेटेन्ट दर्ता र वैज्ञानिक प्रकाशनहरूमा आधारित तथ्यांक प्रयोग गर्ने गरेको थियो।
“वैज्ञानिक तथा प्रविधि ज्ञान कसरी स्टार्टअप सृजना र अन्ततः नयाँ सामान तथा सेवामा परिणत हुन्छ भन्ने कुरालाई समेट्न उद्यम पूँजी लगानीको गतिविधिले सहयोग गर्छ,” WIPO ले जनाएको छ।
संस्थाले शेन्जेन–हङकङ–ग्वाङझाउ र टोकियो–योकोहामा दुबै “विश्व वैज्ञानिक प्रकाशन र पेटेन्ट उत्पादनमा ठुलो योगदान दिने” क्लस्टर भएको उल्लेख गर्दै, यी दुई क्लस्टरले विश्वभर दर्ता गरिएका करिब पाँचमध्ये एकवटा पेटेन्टको योगदान गर्ने जनाएको छ।
नयाँ रैंकिङअनुसार सान होसे–स्यान फ्रान्सिस्कोले अब बेइजिङ, सियोल र सांघाई–सुझाउलाई पछि पार्दै तेस्रो स्थान कब्जा गरेको छ।
लन्डन २१औं स्थानबाट उक्लिएर आठौं स्थानमा पुगेको छ भने भारतको बेंगलुरु पनि उद्यम पूँजी लगानीको आधारमा ५६औं स्थानबाट २१औं स्थानमा उक्लिएको छ।
“Innovation clusters form the backbone of strong national innovation ecosystems, helping to anchor and strengthen the journey from ideas to market,” WIPO प्रमुख डारेन ट्याङले भने।
पुनः समायोजित गरिएको यो रैंकिङले “वैज्ञानिक अनुसन्धानलाई कसले आर्थिक नतिजामा रूपान्तरण गरिरहेको छ भन्ने कुरा झल्काउँछ।”
कुल मिलाएर हेर्दा, नयाँ विधिले पूर्वी एसियाली क्लस्टरहरूलाई पछाडि पारेको छ भने अमेरिकी क्लस्टरहरूले फाइदा उठाएका छन्।
यस परिवर्तनले भारतीय क्लस्टरहरूलाई बढावा दिएको छ, जबकि संयुक्त राज्य अमेरिका जस्तो सशक्त उद्यम पूँजी बजार नभएको युरोपेली संघका क्लस्टरहरू सामान्यतया पछि परेका छन्।
शीर्ष १०० नवप्रवर्तन क्लस्टरहरू ३३ वटा अर्थतन्त्रहरूमा फैलिएका छन्, जसले “शीर्ष विश्वविद्यालय, अनुसन्धानकर्ता, आविष्कारक, उद्यम पूँजी लगानीकर्ता र अनुसन्धान तथा विकास फर्महरूलाई एकत्रित गरेर नवप्रवर्तनको अगुवाइ गर्छन्,” WIPO ले जनाएको छ।
राष्ट्रगत रूपमा, चीन लगातार तेस्रो वर्ष शीर्ष १०० मा सबैभन्दा धेरै (२४ वटा) क्लस्टरसहित पहिलो स्थानमा छ, त्यसपछि अमेरिका २२ वटा क्लस्टरसहित दोस्रो स्थानमा रहेको छ।
WIPO का अनुसार जनसंख्याको अनुपातमा सबैभन्दा नवप्रवर्तन–गहन गतिविधि भएका क्लस्टरहरू सान होसे–स्यान फ्रान्सिस्को (संयुक्त राज्य अमेरिका) र त्यसपछि बेलायतको क्याम्ब्रिज रहेका छन्।
२०२५ मा शीर्ष १५ नवप्रवर्तन क्लस्टरहरू:
१: शेन्जेन–हङकङ–ग्वाङझाउ (चीन)
२: टोकियो–योकोहामा (जापान)
३: सान होसे–स्यान फ्रान्सिस्को (संयुक्त राज्य अमेरिका)
४: बेइजिङ (चीन)
५: सियोल (दक्षिण कोरिया)
६: सांघाई–सुझाउ (चीन)
७: न्यूयोर्क सिटी (संयुक्त राज्य अमेरिका)
८: लन्डन (बेलायत)
९: बोस्टन–क्याम्ब्रिज (संयुक्त राज्य अमेरिका)
१०: लस एन्जलस (संयुक्त राज्य अमेरिका)
११: ओसाका–कोबे–क्योटो (जापान)
१२: पेरिस (फ्रान्स)
१३: हाङ्झाउ (चीन)
१४: स्यान डिएगो (संयुक्त राज्य अमेरिका)
१५: नान्जिङ (चीन)
© 2025 AFP
फेसबुकबाट कमेन्ट गर्नुहोस्