दोस्रो विश्वयुद्धबारे जापानी प्रधानमन्त्रीको ‘पश्चाताप’
प्रधानमन्त्री शिगेरु इशिबाले शुक्रबार जापानको युद्धपछिको शान्ति प्रयासलाई दोहोर्याउँदै दोस्रो विश्वयुद्धमा भएको जापानको “पश्चाताप” लाई सम्झन आग्रह गरेका छन् । युद्ध सकिएको ८० वर्ष पुगेको अवसरमा आयोजित वार्षिक स्मृति समारोहमा “पश्चाताप” भन्ने शब्द प्रयोग गर्ने उनी पछिल्ला १२ वर्षको अवधिमा पहिलो प्रधानमन्त्री बनेका हुन्।
पछिल्ला प्रधानमन्त्रीहरूले ५०औं, ६०औं र ७०औं वार्षिकोत्सवमा मन्त्रिपरिषदबाट अनुमोदित आधिकारिक वक्तव्य जारी गर्दै आएका थिए, तर इशिबाले भने ८०औं वार्षिकोत्सवमा यस्तो वक्तव्य जारी नगर्ने निर्णय गरेका छन्। यस्तो वक्तव्य जापानको अघिल्लो युद्धकालीन आक्रमणबाट पीडित एसियाली देशहरूले निकै नजिकबाट नियाल्ने गर्छन्।
टोकियोमा आयोजित सरकारी कार्यक्रममा बोल्दै, प्रधानमन्त्री इशिबाले अहिलेको विश्वव्यापी द्वन्द्वको सन्दर्भमा शान्तिको प्रतिबद्धता पुनः दोहोर्याए। उनले युद्धको “पिडादायक” सम्झनालाई भविष्यका पुस्तामा हस्तान्तरण गर्नु आवश्यक रहेको बताए।
“हामीले कहिल्यै युद्धको विनाश दोहोर्याउनु हुँदैन। हामीले फेरि कहिल्यै गलत बाटो रोज्ने गल्ती गर्नेछैनौं,” इशिबाले भने।
“त्यो युद्धबाट प्राप्त पश्चाताप र शिक्षा फेरि एकपटक हाम्रो मनमा गहिरोसँग अंकित हुनुपर्छ,” उनले भने। यद्यपि, उनले पनि आफ्ना केही पूर्ववर्तीहरूझैं जापानको युद्धकालीन आक्रमण र त्यसबाट एसियामा भएको पीडालाई प्रत्यक्ष रूपमा उल्लेख गरेनन्।
कार्यक्रममा दिउँसो १२ बजे एक मिनेट मौन धारण गरियो — ठीक त्यही समय जब ८० वर्ष अघि सम्राट हिरोहितोले रेडियोमार्फत जापानको आत्मसमर्पण घोषणा गरेका थिए। सम्राट नारुहितो र सम्राज्ञी मासाको पनि कार्यक्रममा उपस्थित थिए, जहाँ सम्राटले “गहिरो पश्चाताप” व्यक्त गर्दै युद्ध कहिल्यै नदोहोर्याउन आग्रह गरे।
कार्यक्रममा सहभागी करिब ३,४०० जना मृतकका परिवारजनले जापानमा युद्धका कारण ज्यान गुमाएका अनुमानित ३.१ मिलियन मानिसहरूको शोक मनाए। यसमा हिरोशिमा र नागासाकीमा परमाणु बमबाट मारिएका मानिसहरू पनि समावेश छन्।
८२ वर्षीय हाजिमे एदा, जसका पिताको मृत्यु उनी दुई वर्षको हुँदा भएको थियो,ले भने, “आज पनि धेरै मानिस आक्रमण, जातीय द्वन्द्व र धार्मिक टकरावको शिकार भइरहेका छन्।” उनले युद्धपछि भोगिएको कठिनाइले जापानले शान्तिको महत्वलाई जोड दिनुपर्ने बताए।
वृद्ध बाँचेकाहरू घट्दै गएकाले युद्ध अनुभवको हस्तान्तरण झनै जरुरी बन्दै गएको उल्लेख गरियो। यो वर्ष पहिलो पटक, स्मृति कार्यक्रममा सहभागी मध्ये आधाभन्दा बढी मानिस युद्धपछि जन्मिएका थिए।
इशिबाले यसपटक टोकियोस्थित विवादास्पद यासुकुनी मन्दिरमा गएर पूजा भने गरेनन्। युद्ध अपराधीहरूलाई समेत श्रद्धाञ्जली दिइने उक्त मन्दिर जापानका छिमेकी देशहरूसँगको कूटनीतिक विवादको विषय रहँदै आएको छ। तर उनले शिन्तो मन्दिरमा आफ्ना रुढीवादी समर्थकहरूलाई सन्तुष्ट पार्न रीतिपूर्वक चढावा भने पठाएका छन्।
प्रधानमन्त्री इशिबाले टोकियोको चिदोरीगाफुचि राष्ट्रिय समाधिस्थलमा फूल अर्पण गरे, जहाँ करिब ३,७०,००० अज्ञात सैनिक र नागरिकहरूको अवशेष राखिएको छ।
यो कार्यक्रम यस्तो समयमा भएको हो जब प्रधानमन्त्री इशिबाको सत्तामा पकड कमजोर भइरहेको छ। पछिल्ला निर्वाचनमा उनको पार्टीको प्रदर्शन कमजोर रहेपछि, केही कठोर रुढीवादी सदस्यहरूले पूर्व प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेको ७०औं वार्षिकोत्सव वक्तव्यलाई नाघेर नयाँ माफी माग्नु नपर्ने बताएका थिए।
दोस्रो विश्वयुद्धपछिको जापानले आफ्नो युद्ध त्याग्ने संविधान अनुसार आफूलाई शान्तिको मार्गमा समर्पित राखेको छ। यो संविधान अनुसार जापानले केवल आत्मरक्षाको लागि मात्र बल प्रयोग गर्न पाउँछ।
तर, युद्धकालीन इतिहासले जापानको चीन र दक्षिण कोरियासँगको सम्बन्ध सधैं तनावपूर्ण बनाइरहेको छ। चीनले जापानी आक्रमणविरुद्ध १९३७-१९४५ को ‘प्रतिरोध युद्ध’ लडेको बताउँछ भने कोरियाली प्रायद्वीप १९१० देखि १९४५ सम्म जापानको उपनिवेश थियो।
संयुक्त राज्य अमेरिका, जसले पर्ल हार्बरमा जापानको आक्रमणपछि द्वन्द्वमा प्रवेश गरेको थियो र पछि हिरोशिमा र नागासाकीमा परमाणु बम खसालेको थियो, युद्धपछिको जापानको प्रमुख सुरक्षा साझेदार बनेको छ।
पछिल्लो हप्ता आयोजित परमाणु बम हमलाको ८०औं स्मृति कार्यक्रममा इशिबाले विश्वलाई आणविक युद्ध र हतियारमुक्त बनाउने जापानको आवश्यकता र प्रतिबद्धता दोहोर्याएका थिए।
हाल रूसले युक्रेन युद्धमा आणविक हतियारको धम्की दिइरहेको छ, उत्तर कोरियाले पनि आणविक र क्षेप्यास्त्र कार्यक्रम तीव्र बनाइरहेको छ भने अमेरिकाले जुन महिनामा इरानका आणविक साइटहरूमा आक्रमण गरेको थियो।
स्रोत: KYODO, JAPANTODAY
फेसबुकबाट कमेन्ट गर्नुहोस्